Khi thông tin trong tài khoản ngân hàng không khớp với căn cước gắn chip, bạn cần mang giấy tờ chứng minh mối nối giữa thông tin cũ và thông tin mới tới ngân hàng: giấy tờ ghi nhận việc thay đổi họ tên, cải chính ngày sinh, hoặc văn bản xác nhận số chứng minh nhân dân cũ. Ngân hàng cần chắc người đứng trước quầy hôm nay là cùng một người đã mở tài khoản trước đây.
Từ năm 2025, việc đối chiếu sinh trắc học khuôn mặt với dữ liệu căn cước trở thành điều kiện để thực hiện nhiều giao dịch trên kênh điện tử. Những lệch nhỏ từng nằm yên nhiều năm, như sai một chữ trong tên, ngày sinh khác nhau giữa các giấy tờ, tài khoản mở bằng chứng minh nhân dân chín số, bỗng lộ ra cùng lúc. Bài này đi qua từng kiểu lệch và giấy tờ tương ứng.
Vì sao một chữ lệch cũng làm tài khoản bị dừng
Ngân hàng có nghĩa vụ nhận biết khách hàng và cập nhật thông tin trong suốt quá trình quan hệ. Khi dữ liệu căn cước được dùng làm chuẩn để đối chiếu, mọi khác biệt giữa thông tin ngân hàng đang lưu và dữ liệu trên chip đều bị hệ thống đánh dấu. Hệ thống không phân biệt được lỗi gõ nhầm của nhân viên mở tài khoản mười năm trước với dấu hiệu một người khác đang dùng tài khoản.
Vì vậy, dù lỗi không phải do bạn, việc giải trình vẫn rơi vào bạn: chứng minh rằng thông tin cũ và mới cùng thuộc về một người. May là phần lớn trường hợp chỉ cần một hai giấy tờ đúng, và việc chỉnh sửa có thể xong ngay tại quầy.
Theo quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước, tài khoản chưa đối chiếu được sinh trắc học có thể bị dừng một số giao dịch trên ứng dụng như chuyển tiền, rút tiền, trong khi giao dịch tại quầy vẫn làm được. Biết điều này giúp bạn bình tĩnh: tiền vẫn còn, chỉ là phải đến quầy để làm cho khớp. Mức giao dịch nào phải xác thực bằng khuôn mặt do quy định của Ngân hàng Nhà nước và chính sách của từng ngân hàng đặt ra, có thể thay đổi theo thời gian, nên bạn xem thông báo trong ứng dụng thay vì tin vào con số truyền miệng.
Kiểu lệch và giấy tờ chứng minh
Mỗi kiểu lệch cần một loại giấy tờ nối thông tin cũ với thông tin mới. Mang bản chính để đối chiếu, ngân hàng sẽ tự sao lưu.
| Kiểu lệch | Giấy tờ cần có | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tài khoản mở bằng chứng minh nhân dân chín số, nay dùng căn cước | Căn cước gắn chip; văn bản xác nhận số chứng minh nhân dân cũ nếu thông tin này không có trên chip | Có thể tra trên ứng dụng định danh điện tử hoặc xin tại cơ quan quản lý căn cước |
| Đổi họ, tên hoặc tên đệm | Trích lục hoặc quyết định thay đổi, cải chính hộ tịch do cơ quan đăng ký hộ tịch cấp | Mang cả giấy tờ cũ nếu còn giữ |
| Ngày sinh khác nhau giữa các giấy tờ | Giấy tờ cải chính hộ tịch hoặc giấy khai sinh đã cập nhật | Nếu sai do ngân hàng nhập nhầm, chỉ cần căn cước và đề nghị sửa |
| Sai dấu, sai một chữ trong tên | Căn cước gắn chip và đề nghị sửa thông tin | Thường xử lý được ngay tại quầy |
| Khuôn mặt khác nhiều so với ảnh trên căn cước | Căn cước, giấy tờ tuỳ thân khác có ảnh; đối chiếu trực tiếp tại quầy | Có thể cần cấp đổi căn cước nếu ảnh quá cũ |
Tên cơ quan cấp giấy tờ hộ tịch, căn cước có thể thay đổi theo sắp xếp bộ máy; giấy tờ đã cấp hợp lệ trước đó vẫn dùng được để chứng minh. Nếu bạn chưa chắc nên xin giấy tờ ở đâu, hỏi bộ phận một cửa của phường, xã nơi cư trú.
Trình tự cập nhật tại quầy
Phần lớn các trường hợp có thể xử lý trong một lần đến quầy nếu bạn mang đủ giấy tờ.
- Mang căn cước gắn chip bản chính, điện thoại đang dùng số đăng ký với ngân hàng.
- Mang các giấy tờ chứng minh thay đổi theo bảng ở trên.
- Nói rõ với giao dịch viên chỗ nào đang lệch và vì sao, đưa giấy tờ theo thứ tự.
- Để nhân viên đọc chip căn cước và chụp ảnh khuôn mặt; làm theo hướng dẫn về ánh sáng, tháo kính, khẩu trang.
- Đọc lại phiếu cập nhật thông tin trước khi ký, kiểm từng chữ trong họ tên, ngày sinh, số giấy tờ.
- Hỏi xem các dịch vụ gắn với tài khoản như thẻ, ví điện tử liên kết, khoản vay có cần cập nhật riêng không.
Sau khi cập nhật, đăng nhập lại ứng dụng và thử một giao dịch nhỏ để chắc chức năng đã mở. Nếu vẫn bị chặn, gọi lại tổng đài ngay trong ngày.
Nếu bạn có tài khoản ở nhiều ngân hàng, mỗi nơi phải cập nhật riêng; thông tin không tự đồng bộ giữa các ngân hàng. Liệt kê các tài khoản, thẻ và ví điện tử liên kết để đi một lượt, tránh trường hợp sửa xong chỗ này lại bị chặn ở chỗ khác đúng lúc cần thanh toán.
Những trường hợp đặc biệt
Người cao tuổi, người không đi lại được. Một số ngân hàng có thể bố trí nhân viên đến nhà để đối chiếu, hoặc hướng dẫn cách làm qua ứng dụng nếu có người thân hỗ trợ. Hỏi tổng đài trước; không nhờ người khác dùng khuôn mặt của mình để xác thực thay.
Người đang ở nước ngoài. Hỏi ngân hàng về cách xác thực từ xa đang được áp dụng. Nếu không có, có thể phải chờ về nước hoặc uỷ quyền cho người khác làm một số việc, tuỳ quy định của ngân hàng. Uỷ quyền không thay thế được việc đối chiếu sinh trắc học của chính chủ tài khoản.
Tài khoản đứng tên trẻ em do cha mẹ quản lý. Cần giấy khai sinh của trẻ, giấy tờ tuỳ thân của người giám hộ, và căn cước của trẻ nếu đã được cấp.
Thông tin căn cước bị sai. Nếu chính căn cước ghi sai, ngân hàng không thể sửa theo ý bạn. Bạn phải điều chỉnh thông tin tại cơ quan quản lý căn cước trước, sau đó mới cập nhật với ngân hàng.
Ví dụ giả định: một chữ đệm khác nhau giữa hai giấy tờ
Ví dụ giả định: bà Lan ở Quảng Trị mở tài khoản từ nhiều năm trước bằng chứng minh nhân dân chín số, trong đó tên đệm bị đánh máy thiếu dấu thành "Thi". Khi làm căn cước gắn chip, giấy khai sinh gốc được dùng làm căn cứ và tên đệm được ghi đúng là "Thị". Đầu năm, ứng dụng ngân hàng báo không thể đối chiếu thông tin, các lệnh chuyển tiền bị chặn.
Bà mang căn cước gắn chip, chứng minh nhân dân cũ còn giữ, và giấy khai sinh tới quầy. Giao dịch viên đọc chip, thấy họ tên, ngày sinh và số giấy tờ cũ được ghi nhận khớp; khác biệt duy nhất là dấu của tên đệm. Ngân hàng cập nhật tên theo căn cước, bà Lan ký phiếu cập nhật, và tài khoản giao dịch lại bình thường sau khi bà đăng nhập lại ứng dụng.
Điểm mấu chốt của ví dụ: thứ ngân hàng cần không phải lời giải thích dài, mà là một chuỗi giấy tờ nối liền thông tin cũ với thông tin mới. Nếu bà Lan không còn chứng minh nhân dân cũ, thông tin số giấy tờ cũ trên chip hoặc văn bản xác nhận của cơ quan quản lý căn cước có thể thay thế.
Lệch thông tin khi bạn là chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh
Tài khoản doanh nghiệp gắn với thông tin của người đại diện theo pháp luật và những người được uỷ quyền giao dịch. Khi người đại diện đổi giấy tờ tuỳ thân hay đổi người, thông tin đăng ký doanh nghiệp, thông tin tại ngân hàng và giấy tờ cá nhân có thể lệch nhau. Ngân hàng sẽ đề nghị cập nhật trước khi cho giao dịch tiếp, nhất là các khoản lớn.
Thứ tự đúng là cập nhật thông tin trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh trước, rồi mang giấy chứng nhận đã cập nhật cùng căn cước của người đại diện tới ngân hàng. Làm ngược lại, ngân hàng không có căn cứ để sửa.
Với hộ kinh doanh, tài khoản thường đứng tên cá nhân chủ hộ, nên mọi thay đổi giấy tờ của chủ hộ đều ảnh hưởng trực tiếp. Nếu bạn vừa cấp đổi căn cước, nên chủ động cập nhật cả ở ngân hàng lẫn hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh trong cùng thời gian để tránh lệch.
Cảnh giác lời mời "cập nhật hộ" sinh trắc học
Đúng lúc nhiều người đang lo tài khoản bị dừng, kẻ gian thường gọi điện, nhắn tin xưng là nhân viên ngân hàng hoặc cán bộ, đề nghị cập nhật sinh trắc học từ xa qua một đường dẫn hoặc một ứng dụng lạ. Mục đích là lấy được hình ảnh khuôn mặt, mã xác thực và quyền điều khiển điện thoại của bạn.
Nguyên tắc đơn giản: việc cập nhật sinh trắc học chỉ làm trong ứng dụng chính thức của ngân hàng tải từ kho ứng dụng, hoặc tại quầy. Không ai được quyền yêu cầu bạn quay video khuôn mặt gửi qua mạng xã hội, cài ứng dụng ngoài kho, hay đọc mã OTP.
Nếu đã lỡ làm theo, gọi ngay tổng đài ngân hàng để khoá dịch vụ ngân hàng điện tử, đổi mật khẩu, và đến quầy để làm lại xác thực. Thời gian là yếu tố quyết định trong những trường hợp này.
Người cao tuổi trong nhà là đối tượng dễ bị nhắm tới nhất, vì họ thường gặp khó khi tự cập nhật trên ứng dụng và dễ tin người tự xưng là nhân viên ngân hàng đến giúp. Con cháu nên chủ động đưa ông bà, cha mẹ ra quầy cập nhật một lần cho xong, và dặn trước rằng mọi cuộc gọi đề nghị cập nhật hộ đều phải hỏi lại người nhà.
Câu hỏi thường gặp
Tài khoản mở bằng chứng minh nhân dân cũ có bị khoá không?
Tài khoản không tự bị đóng, nhưng nếu chưa cập nhật căn cước và chưa đối chiếu sinh trắc học, một số giao dịch trên ứng dụng có thể bị dừng theo quy định hiện hành. Bạn đến quầy cập nhật căn cước là xong.
Đã đổi tên mà ngân hàng vẫn để tên cũ thì giao dịch có bị ảnh hưởng không?
Có thể. Khi thông tin đối chiếu với căn cước không khớp, tài khoản có thể bị hạn chế, và người chuyển tiền cho bạn sẽ thấy tên cũ. Mang trích lục thay đổi hộ tịch và căn cước mới tới ngân hàng để cập nhật.
Ngân hàng nhập sai ngày sinh từ lúc mở tài khoản thì ai chịu trách nhiệm sửa?
Lỗi nhập liệu của ngân hàng thì ngân hàng sửa, bạn chỉ cần mang căn cước và đề nghị. Nếu sai từ giấy tờ của bạn thì phải cải chính giấy tờ trước. Trong cả hai trường hợp, kiểm lại phiếu cập nhật trước khi ký.
Xác thực khuôn mặt cứ báo không khớp dù đúng là mình thì làm sao?
Thử lại ở nơi đủ sáng, tháo kính và khẩu trang. Nếu vẫn không được, có thể ảnh trên căn cước quá cũ hoặc dữ liệu chip có vấn đề. Đến quầy để nhân viên đối chiếu trực tiếp và hướng dẫn, kể cả việc cấp đổi căn cước nếu cần.
Người thân có thể đi cập nhật thông tin hộ không?
Việc đối chiếu sinh trắc học phải do chính chủ tài khoản thực hiện. Người thân có thể đi cùng để hỗ trợ, hoặc liên hệ ngân hàng hỏi về hỗ trợ tại nhà với người không đi lại được, nhưng không thể dùng khuôn mặt của mình thay.
Có mất phí khi cập nhật thông tin không?
Mức phí, nếu có, do từng ngân hàng công bố trong biểu phí của họ. Cập nhật để tuân thủ yêu cầu định danh thường được làm miễn phí tại quầy, nhưng nên hỏi trước khi làm.